GiamKhao.comGiám Khảo
Lập ban giám khảo

Quy chế làm việc của ban giám khảo: mười điều khoản cần có và mẫu tham khảo

Quy chế làm việc của ban giám khảo cần mười nhóm điều khoản: thành phần, nhiệm vụ, chấm độc lập, xung đột lợi ích, bảo mật, xử lý điểm lệch, biên bản. Có mẫu câu chữ.

Close view of hands of three Vietnamese judges signing blank sheets on a long table in a Can Tho cultural center, pens and water glasses, soft overhead light

Quy chế làm việc của ban giám khảo là văn bản nội bộ quy định ai chấm, chấm thế nào, khi bất đồng thì xử lý ra sao và ai ký kết quả. Nó khác thể lệ: thể lệ là cam kết với thí sinh, còn quy chế là luật làm việc giữa ban tổ chức và các giám khảo. Hai văn bản phải khớp nhau, và quy chế không được thêm điều gì làm thay đổi quyền lợi thí sinh đã ghi trong thể lệ.

Nhiều cuộc thi bỏ qua quy chế vì nghĩ giám khảo đều là người có kinh nghiệm. Đến khi có hai bài hoà điểm, một giám khảo rút lui, hoặc một bài bị phát hiện vi phạm sau khi đã chấm, cả ban mới ngồi tranh cãi cách xử lý trong lúc đã biết bài nào của ai. Bài này đi qua mười nhóm điều khoản cần có, kèm mẫu câu chữ tự soạn để bạn tham khảo; trước khi dùng cho cuộc thi có giá trị lớn, nên để luật sư soát lại.

Quy chế khác thể lệ ở đâu và vì sao phải có cả hai

Thể lệ trả lời câu hỏi của thí sinh: ai được dự thi, nộp gì, khi nào, chấm theo tiêu chí nào, giải thưởng ra sao, khiếu nại thế nào. Quy chế trả lời câu hỏi của giám khảo và thư ký: mình chấm bài nào, trong bao lâu, có được bàn với người khác không, gặp bài của người quen thì làm gì, ai quyết khi bất đồng. Một số điểm xuất hiện ở cả hai, như tiêu chí chấm hay quy tắc phá hoà, và khi đó câu chữ phải giống nhau từng chữ.

Quy chế thường không công bố toàn văn, nhưng nên công bố tóm tắt những nguyên tắc chính, chẳng hạn chấm độc lập, chấm ẩn danh ở vòng sơ khảo, giám khảo có quan hệ với thí sinh không chấm bài đó. Thí sinh không cần biết lịch họp của ban, nhưng biết những nguyên tắc này giúp họ tin vào kết quả.

Điều quan trọng nhất về thời điểm: quy chế phải được ký trước khi giám khảo nhận bài. Một quy chế viết sau khi đã có điểm luôn bị nghi là viết để hợp thức hoá kết quả mong muốn.

Mười nhóm điều khoản cần có

Dưới đây là khung mười nhóm điều khoản. Cuộc thi nhỏ có thể gộp lại thành hai trang; cuộc thi lớn có thể tách mỗi nhóm thành nhiều điều.

  • Thành phần ban: số giám khảo, trưởng ban, thư ký, giám khảo dự phòng, cách thay thế.
  • Nhiệm vụ từng vai: giám khảo chấm và nhận xét, trưởng ban điều phối, thư ký phân bài và tổng hợp, không ai làm thay việc của người khác.
  • Nguyên tắc chấm: chấm độc lập, chấm theo bảng tiêu chí đã công bố, ghi lý do cho điểm ở các mức đặc biệt cao hoặc thấp.
  • Ẩn danh: ở vòng nào bài được ẩn tên thí sinh, ai giữ bảng đối chiếu mã bài và tên.
  • Xung đột lợi ích: các quan hệ phải khai báo, thời điểm khai báo, cách rút khỏi bài liên quan.
  • Bảo mật: không tiết lộ bài dự thi, điểm, nội dung thảo luận; thời hạn bảo mật kéo dài tới khi nào.
  • Xử lý điểm lệch và hoà: ngưỡng lệch bao nhiêu thì chấm lại hoặc mang ra thảo luận, quy tắc phá hoà.
  • Bài nghi vi phạm: giám khảo báo ai, ai kiểm tra, ai quyết định loại.
  • Biên bản và lưu hồ sơ: biên bản từng vòng gồm những gì, ai ký, lưu ở đâu bao lâu.
  • Phúc khảo và khiếu nại: vai trò của ban giám khảo khi thí sinh khiếu nại theo thể lệ.

Mẫu câu chữ cho các điều khoản dễ tranh cãi

Phần dưới là câu chữ tham khảo do trang tự soạn cho một cuộc thi giả định, bạn sửa theo cuộc thi của mình. Đây không phải văn bản pháp lý chuẩn; với cuộc thi có giải thưởng lớn hoặc gắn với hoạt động thương mại, nên để luật sư soát lại.

Điều khoảnCâu chữ tham khảo
Chấm độc lậpMỗi giám khảo chấm và nộp phiếu chấm vòng sơ khảo mà không xem điểm hay trao đổi về bài với giám khảo khác. Thư ký chỉ công bố bảng điểm tổng hợp cho ban sau khi toàn bộ phiếu đã nộp.
Điểm lệchBài có chênh lệch giữa điểm cao nhất và thấp nhất từ 25 điểm trở lên trên thang 100 được chuyển cho một giám khảo thứ ba chấm độc lập ở vòng sơ khảo, hoặc đưa ra thảo luận ở vòng chung khảo.
Rút khỏi bài liên quanGiám khảo phát hiện có quan hệ theo Điều 5 với tác giả một bài trong lúc chấm phải dừng chấm bài đó, báo thư ký trong vòng 24 giờ. Điểm đã chấm cho bài đó (nếu có) bị huỷ và bài được giao cho giám khảo dự phòng.
Bảo mậtGiám khảo không tiết lộ nội dung bài dự thi, điểm, nhận xét và nội dung thảo luận cho bất kỳ ai ngoài ban giám khảo và ban tổ chức, cho đến khi kết quả chính thức được công bố; riêng nội dung thảo luận về từng bài được giữ kín cả sau khi công bố.
Phá hoàHai bài bằng tổng điểm ở vị trí có giải được xếp theo điểm tiêu chí ưu tiên số 1 đã công bố trong thể lệ; nếu vẫn bằng, ban giám khảo biểu quyết, trưởng ban có phiếu quyết định khi số phiếu ngang nhau.

Con số 25 điểm và 24 giờ trong bảng chỉ là ví dụ giả định. Ngưỡng lệch phù hợp phụ thuộc thang điểm và thể loại: thể loại cảm nhận nhiều nên đặt ngưỡng rộng hơn, thể loại kỹ thuật có thước đo rõ nên đặt hẹp hơn.

Những điều khoản hay bị viết mơ hồ

“Ban giám khảo có quyền quyết định cuối cùng.” Câu này xuất hiện ở rất nhiều thể lệ nhưng không nói quyết định cái gì. Quyết định chấm điểm thì đúng, quyết định loại bài vi phạm hay thay đổi cơ cấu giải thì thường thuộc ban tổ chức. Hãy liệt kê cụ thể.

“Giám khảo có quan hệ thân thiết với thí sinh không được chấm.” “Thân thiết” là gì? Quy chế nên liệt kê: người thân trong gia đình, học viên hoặc người được hướng dẫn trong một khoảng thời gian gần, người đang cùng làm việc hoặc có quan hệ hợp đồng, đồng tác giả gần đây.

“Bảo mật thông tin cuộc thi.” Thông tin nào, đến bao giờ? Danh sách thí sinh có thể công khai, điểm từng giám khảo thường giữ kín, nội dung thảo luận nên giữ kín lâu dài. Ghi rõ từng loại.

“Điểm lệch nhiều sẽ được xem xét.” Không có ngưỡng thì mỗi người hiểu một kiểu, và quyết định xem xét bài nào lại phụ thuộc vào cảm giác. Một con số cụ thể giúp việc chuyển bài thành thủ tục, không còn là lựa chọn.

Quy chế cho chấm trực tuyến

Khi giám khảo chấm qua hệ thống trực tuyến hoặc bảng tính dùng chung, quy chế cần thêm vài điều mà chấm trên giấy không có. Thứ nhất là quyền xem: mỗi giám khảo chỉ thấy bài được phân cho mình và điểm của chính mình cho đến khi thư ký mở bảng tổng hợp. Bảng tính dùng chung để mọi người thấy điểm của nhau ngay từ đầu phá hỏng nguyên tắc chấm độc lập.

Thứ hai là quy định về thiết bị và tài liệu: không tải bài dự thi về máy cá nhân nếu không cần, không chuyển tiếp đường dẫn bài cho người khác, xoá bản sao sau khi kết thúc. Thứ ba là việc dùng công cụ AI: quy chế nên nói rõ giám khảo có được đưa bài dự thi vào công cụ AI để tóm tắt hay kiểm tra không. Lời khuyên an toàn là không, vì bài dự thi là tác phẩm chưa công bố của thí sinh và có thể chứa thông tin cá nhân.

Cuối cùng, cần một điều về lưu vết: hệ thống ghi lại thời điểm từng phiếu được nộp và sửa. Khi có khiếu nại, đây là bằng chứng quan trọng cho thấy điểm không bị chỉnh sau khi đã biết kết quả của người khác.

Ban hành quy chế trong năm bước

Quy chế tốt mà ban hành sai thời điểm hoặc không ai đọc thì cũng như không. Trình tự gọn:

  1. Ban tổ chức soạn bản nháp dựa trên thể lệ đã chốt, đối chiếu từng điều để không mâu thuẫn.
  2. Gửi trưởng ban giám khảo góp ý, nhất là các điều về điểm lệch, phá hoà và quy trình thảo luận.
  3. Nếu cuộc thi có giải thưởng lớn hoặc gắn với hoạt động thương mại, nhờ người có chuyên môn pháp lý soát phần bảo mật, xung đột lợi ích và quyền sử dụng bài dự thi.
  4. Gửi bản cuối cho toàn bộ giám khảo, thư ký và giám khảo dự phòng cùng bản cam kết; mọi người ký trước khi nhận tài khoản chấm.
  5. Ở buổi họp khởi động, trưởng ban đi qua nhanh năm điều quan trọng nhất và trả lời câu hỏi; ghi vào biên bản rằng mọi thành viên đã đọc và đồng ý.

Nếu giữa chừng phải sửa quy chế, chẳng hạn vì một tình huống chưa lường trước, hãy ghi rõ ngày sửa, lý do, và đảm bảo việc sửa không ảnh hưởng tới những bài đã chấm. Sửa quy chế để thay đổi kết quả đã có là điều không nên làm trong bất kỳ trường hợp nào.

Ví dụ giả định: quy chế giải quyết một tình huống khó

Một hội thiết kế tổ chức cuộc thi logo cho một lễ hội ẩm thực ở Quảng Ninh, nhận khoảng một trăm hai mươi bài. Vòng chung khảo có năm giám khảo, mười bài. Đến buổi thảo luận, một giám khảo nhận ra bài xếp thứ hai theo điểm là của một người từng thực tập ở xưởng thiết kế của mình hai năm trước. Bài đã được chấm ẩn danh nên giám khảo đó không biết khi chấm.

Không có quy chế, ban sẽ phải tranh luận ngay tại chỗ: giữ điểm hay huỷ, nếu huỷ thì điểm trung bình tính trên bốn người hay gọi người khác chấm bù, và mọi người đều đã biết bài đó đang đứng thứ hai. Có quy chế, việc xử lý chỉ là áp dụng: quan hệ thực tập trong vòng ba năm thuộc danh sách phải khai báo, giám khảo báo ngay khi biết, điểm của người đó cho bài này bị huỷ, giám khảo dự phòng chấm bài thay, và tất cả được ghi vào biên bản.

Điều đáng chú ý là quy chế bảo vệ cả thí sinh lẫn giám khảo. Thí sinh không bị loại oan chỉ vì từng thực tập ở đâu; giám khảo không bị nghi là đã nâng điểm cho người quen, vì điểm của họ đã được thay bằng điểm của người độc lập. Nếu sau này có ai đặt câu hỏi, biên bản cho thấy ban đã làm đúng theo luật đã ký từ trước khi chấm.

Câu hỏi thường gặp

Quy chế làm việc có bắt buộc phải công khai không?

Không có yêu cầu chung bắt buộc công khai toàn văn với cuộc thi do doanh nghiệp hay hội nhóm tổ chức. Tuy vậy, công bố tóm tắt các nguyên tắc chính giúp thí sinh tin tưởng. Với cuộc thi do cơ quan nhà nước tổ chức, nên tra quy định riêng áp dụng cho loại hình đó.

Quy chế có cần chữ ký của từng giám khảo không?

Nên có. Chữ ký, hoặc xác nhận điện tử có lưu vết, cho thấy giám khảo đã đọc và đồng ý trước khi chấm. Khi có tranh chấp, đây là căn cứ để ban tổ chức yêu cầu giám khảo thực hiện đúng hoặc xử lý khi vi phạm bảo mật.

Giám khảo vi phạm quy chế thì xử lý thế nào?

Quy chế nên ghi các mức: nhắc nhở, rút khỏi vòng chấm, huỷ điểm đã chấm, chấm dứt hợp tác. Vi phạm bảo mật gây thiệt hại có thể liên quan trách nhiệm dân sự theo thoả thuận; trường hợp đó nên hỏi luật sư, chẳng hạn qua dịch vụ hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Có thể dùng chung một quy chế cho nhiều mùa thi không?

Có thể dùng làm khung, nhưng mỗi mùa nên rà lại vì thể lệ, tiêu chí, số vòng và cách nộp bài thường thay đổi. Một điều khoản đúng ở mùa trước có thể mâu thuẫn với thể lệ mới mà không ai để ý.

Quy chế có cần quy định về thù lao không?

Thù lao thường nằm trong hợp đồng hoặc thư mời riêng với từng giám khảo, không nên đưa vào quy chế chung vì mức có thể khác nhau. Quy chế chỉ cần nói việc thanh toán theo thoả thuận riêng và không phụ thuộc vào kết quả chấm.

Thí sinh có được xem quy chế khi khiếu nại không?

Tuỳ cách ban tổ chức quy định trong thể lệ. Thường thí sinh được giải thích quy trình đã áp dụng cho bài của mình, như bài được mấy người chấm, có qua thảo luận không, mà không cần xem điểm riêng của từng giám khảo hay biên bản thảo luận chi tiết.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138