GiamKhao.comGiám Khảo
Lập ban giám khảo

Ban giám khảo nên có bao nhiêu người: số lẻ, số bài và từng vòng chấm

Ba, năm hay bảy giám khảo? Cách tính số người theo lượng bài, thời gian chấm từng bài và số lượt chấm mỗi bài cần, kèm phép tính giả định cho từng vòng.

Wide shot of a long meeting table in a Da Nang community hall, five empty chairs and five closed folders evenly spaced, late afternoon sun through tall windows

Phần lớn cuộc thi cho người lớn vận hành tốt với ba hoặc năm giám khảo ở vòng chung khảo; vòng sơ khảo có thể cần nhiều người hơn nhưng mỗi người chỉ chấm một phần bài. Số lẻ giúp tránh hoà khi phải biểu quyết, còn con số cụ thể nên tính từ ba đại lượng: tổng số bài, thời gian chấm kỹ một bài và số lượt chấm độc lập mà mỗi bài cần.

Câu hỏi “bao nhiêu người là đủ” thường bị trả lời bằng cảm giác, rồi đến giữa đợt chấm mới phát hiện mỗi giám khảo phải đọc ba trăm bài trong một tuần. Bài này đưa ra cách tính, các phép tính giả định cho cuộc thi viết và cuộc thi ý tưởng, cùng những trường hợp nên tăng hoặc giảm số người.

Vì sao số lẻ được ưa chuộng và khi nào không cần

Khi ban giám khảo phải biểu quyết chọn một trong hai bài cho giải nhất, ba hoặc năm người luôn ra kết quả, còn bốn người có thể hoà hai – hai. Đó là lý do quen thuộc nhất của số lẻ. Nó đặc biệt quan trọng ở vòng chung khảo, nơi ban thường thảo luận trực tiếp và đi đến quyết định bằng đồng thuận hoặc biểu quyết.

Tuy vậy, nếu cuộc thi xếp hạng hoàn toàn bằng điểm trung bình và đã có quy tắc xử lý bằng điểm ghi trong thể lệ, số chẵn không gây vấn đề. Nhiều cuộc thi trực tuyến vòng sơ khảo chia bài cho các cặp giám khảo, mỗi bài hai người chấm, khi lệch quá ngưỡng thì gửi người thứ ba. Ở đây số giám khảo tổng có thể là sáu hay tám mà không ai bận tâm.

Điều đáng lo hơn số chẵn hay lẻ là một ban quá nhỏ. Hai giám khảo nghĩa là mỗi người nắm một nửa quyền quyết định, một người chấm lệch là kết quả lệch theo. Với giải có giá trị lớn hoặc được công chúng quan tâm, ba người là mức tối thiểu để một ý kiến cá nhân không quyết định tất cả.

Cách tính số giám khảo từ khối lượng bài

Thay vì chọn con số trước, hãy tính ngược từ khối lượng công việc. Các bước dưới đây áp dụng cho bất kỳ vòng chấm nào.

  1. Ước lượng số bài vào vòng. Dựa vào mùa trước hoặc cuộc thi tương tự, cộng thêm khoảng dự phòng vì số bài thường dồn vào mấy ngày cuối hạn nộp.
  2. Đo thời gian chấm kỹ một bài. Nhờ hai người chấm thử năm bài mẫu theo bảng tiêu chí, kể cả thời gian ghi nhận xét. Một bức ảnh đơn có thể mất vài phút, một bài viết ba nghìn chữ mất hai mươi đến ba mươi phút, một hồ sơ ý tưởng khởi nghiệp có video có thể mất gần một giờ.
  3. Quyết định số lượt chấm mỗi bài. Vòng sơ khảo thường hai lượt, vòng chung khảo thường mọi giám khảo đều chấm mọi bài.
  4. Tính tổng giờ chấm bằng số bài nhân thời gian một bài nhân số lượt.
  5. Xác định số giờ mỗi giám khảo bỏ ra được trong đợt chấm, hỏi thẳng họ và lấy con số thận trọng.
  6. Chia tổng giờ cho số giờ mỗi người, làm tròn lên, rồi cộng thêm một người dự phòng nếu vòng đó có nhiều bài.

Con số ra từ phép tính này thường lớn hơn cảm giác ban đầu. Nếu không đủ người, bạn có ba lựa chọn: kéo dài đợt chấm, giảm số lượt chấm ở vòng đầu, hoặc thêm một vòng lọc hồ sơ hợp lệ để giảm số bài trước khi đến tay giám khảo.

Phép tính giả định cho hai cuộc thi

Hai ví dụ giả định dưới đây dùng đúng sáu bước trên. Cuộc thi viết “Ký ức nghề” nhận bài của người lao động trong một tập đoàn; cuộc thi ý tưởng “Xanh hoá văn phòng” mở cho người đi làm trên cả nước.

Đại lượngCuộc thi viết, vòng sơ khảoCuộc thi viết, chung khảoCuộc thi ý tưởng, sơ khảoCuộc thi ý tưởng, chung khảo
Số bài vào vòng240209010
Thời gian chấm một bài20 phút40 phút45 phút60 phút gồm nghe trình bày
Lượt chấm mỗi bài2Mọi giám khảo2Mọi giám khảo
Tổng giờ chấm240 × 20 × 2 = 9.600 phút = 160 giờ20 × 40 = 800 phút ≈ 13,3 giờ mỗi người90 × 45 × 2 = 8.100 phút = 135 giờ10 × 60 = 600 phút = 10 giờ mỗi người
Giờ mỗi người bỏ ra được20 giờ15 giờ25 giờMột ngày chấm tập trung
Số giám khảo160 : 20 = 8 người5 người (chọn số lẻ)135 : 25 = 5,4 → 6 người5 người

Lưu ý vòng chung khảo không chia tải: mọi giám khảo đọc mọi bài, nên con số chỉ phụ thuộc vào việc mỗi người có đủ giờ cho toàn bộ bài hay không, và số người được chọn theo nhu cầu đa dạng góc nhìn cùng nguyên tắc số lẻ. Ở vòng sơ khảo cuộc thi ý tưởng, sáu người chia thành ba cặp, mỗi cặp chấm 30 bài, rất gọn.

Khi nào nên tăng số giám khảo

Cuộc thi gồm nhiều hạng mục khác nhau. Cuộc thi ảnh có hạng mục phong cảnh, chân dung và phóng sự cần người am hiểu riêng từng mảng. Mỗi hạng mục có tiểu ban ba người tốt hơn một ban năm người chấm tất cả.

Tiêu chí chấm mang tính cảm nhận cao. Thơ, truyện ngắn, nhiếp ảnh nghệ thuật là những thể loại mà ý kiến cá nhân chênh nhau nhiều. Thêm người làm cho điểm trung bình ổn định hơn và giảm tác động của một người có gu rất riêng.

Giải thưởng có giá trị lớn hoặc kéo theo cơ hội nghề nghiệp. Khi kết quả ảnh hưởng tới sự nghiệp hay nguồn vốn của thí sinh, ban tổ chức cần chứng minh nhiều người độc lập đã đi đến cùng một kết luận.

Có dùng quy tắc loại điểm cao nhất và thấp nhất. Quy tắc này chỉ có ý nghĩa khi có từ năm điểm trở lên; với ba người, bỏ hai đầu chỉ còn một điểm duy nhất.

Khi nào ban nhỏ lại là lựa chọn tốt

Cuộc thi nội bộ quy mô nhỏ. Một cuộc thi sáng kiến trong công ty năm mươi người, nhận mười lăm bài, không cần bảy giám khảo. Ba người, trong đó có một người bên ngoài, đủ để vừa gọn vừa đáng tin.

Thời gian thảo luận chung khảo ngắn. Mỗi giám khảo thêm vào làm buổi thảo luận dài thêm đáng kể, vì ai cũng cần lượt trình bày lý do. Bảy người tranh luận về mười bài có thể kéo dài cả ngày mà không đi đến đâu.

Ngân sách và công sức điều phối có hạn. Mỗi giám khảo là một hợp đồng, một bản cam kết bảo mật, một tài khoản chấm và một lần nhắc hạn. Ban thư ký nhỏ khó theo kịp một ban giám khảo đông.

Thể loại có tiêu chuẩn kỹ thuật rõ. Thi tay nghề có thước đo khách quan như kích thước, thời gian, lỗi kỹ thuật thì ít cần nhiều ý kiến để trung hoà cảm nhận.

Giám khảo dự phòng và những người không chấm nhưng cần có

Một ban năm người mà một người ốm đúng tuần chung khảo sẽ thành bốn, mất số lẻ và mất luôn một góc nhìn. Vì vậy cuộc thi có quy mô vừa trở lên nên mời sẵn một giám khảo dự phòng, cho họ đọc bảng tiêu chí và ký cam kết bảo mật từ đầu, nhưng chỉ giao bài khi cần. Quy chế làm việc của ban phải ghi rõ trong trường hợp nào giám khảo dự phòng được gọi vào và điểm của người rút lui xử lý thế nào.

Bên cạnh giám khảo, một ban vận hành trơn tru cần thư ký ban giám khảo: người phân bài, theo dõi tiến độ, tổng hợp điểm, ghi biên bản thảo luận. Thư ký không chấm và không bày tỏ ý kiến về bài, nhưng là người phát hiện sớm nhất khi một giám khảo chấm lệch hẳn hoặc chưa mở bài nào sau một tuần. Với cuộc thi trên vài trăm bài, đây là vị trí không nên kiêm nhiệm với việc truyền thông hay chăm sóc thí sinh.

Nếu cuộc thi có phần kỹ thuật cần kiểm tra riêng, như ảnh gốc, mã nguồn hackathon hay kiểm tra đạo văn, nên có người kiểm tra kỹ thuật làm trước khi bài đến tay giám khảo. Giám khảo được giải phóng khỏi việc soi lỗi định dạng để tập trung vào chất lượng thật của bài.

Những sai lầm hay gặp khi định số người

Chọn số người theo số ghế trên sân khấu lễ trao giải. Ban tổ chức muốn bảy người cho cân đối hình ảnh, rồi phát hiện bảy người không cùng rảnh vào một ngày chấm tập trung. Số người phải phục vụ việc chấm trước, phục vụ buổi lễ sau.

Tính thời gian chấm theo bài đẹp nhất. Bài mẫu được chọn để chấm thử thường là bài tốt và rõ ràng. Bài thật có nhiều bài dang dở, sai định dạng, khó đọc, tốn thời gian hơn. Nên lấy bài mẫu ngẫu nhiên từ mùa trước thay vì chọn tay.

Quên thời gian thảo luận và chấm lại. Phép tính khối lượng chỉ gồm thời gian đọc và cho điểm. Những bài lệch điểm phải được chấm lại hoặc mang ra bàn, thường chiếm thêm một phần đáng kể so với lượt đầu. Hãy cộng phần này vào lịch ngay từ đầu.

Giao toàn bộ vòng sơ khảo cho một người. Để tiết kiệm, có ban tổ chức nhờ một giám khảo lọc hết bài vòng đầu. Khi đó gu của một người quyết định ai được vào vòng trong, và các giám khảo còn lại chỉ chọn trong những gì người đó đã chọn. Ít nhất hai lượt chấm độc lập ở vòng loại là mức nên giữ.

Không hỏi giám khảo về giờ rảnh thật. Người được mời thường lịch sự nhận lời trước rồi mới xem lịch. Hỏi cụ thể họ dành được bao nhiêu buổi tối trong đợt chấm, rồi lấy con số thấp hơn một chút để tính.

Câu hỏi thường gặp

Ban giám khảo bốn người có được không?

Được, nếu thể lệ đã có quy tắc rõ ràng cho trường hợp hoà, chẳng hạn trưởng ban có phiếu quyết định hoặc xếp theo tổng điểm một tiêu chí ưu tiên đã công bố trước. Điều cần tránh là để tình huống hoà xảy ra rồi mới nghĩ cách xử lý.

Mỗi giám khảo chấm tối đa bao nhiêu bài là hợp lý?

Không có con số chung vì phụ thuộc thể loại. Cách kiểm tra là nhìn chất lượng nhận xét của giám khảo ở những bài cuối so với bài đầu. Khi nhận xét ngắn dần và điểm dồn vào mức giữa, đó là dấu hiệu quá tải; nên chia nhỏ hoặc thêm người ở mùa sau.

Vòng sơ khảo và chung khảo có nên cùng một ban giám khảo không?

Không bắt buộc. Nhiều cuộc thi dùng ban sơ khảo rộng gồm người làm nghề để lọc bài, rồi ban chung khảo nhỏ hơn gồm người giàu kinh nghiệm. Nếu có người ở cả hai vòng, cần lưu ý họ đã có ấn tượng từ vòng trước và nên chấm lại từ đầu theo tiêu chí chung khảo.

Cuộc thi nhận ít bài hơn dự kiến thì có cần bớt giám khảo không?

Thường không nên bớt, vì đã có thoả thuận và việc bớt người dễ gây hiểu lầm. Thay vào đó, có thể tăng số lượt chấm mỗi bài ở vòng sơ khảo, giúp điểm ổn định hơn mà không tốn thêm người.

Giám khảo dự phòng có nhận thù lao không?

Nên có một khoản ghi nhận cho việc đọc tài liệu và giữ lịch, dù nhỏ hơn giám khảo chính, và ghi rõ trong thư mời. Mức cụ thể do ban tổ chức tự quyết theo ngân sách; điều quan trọng là thoả thuận rõ từ đầu để tránh khó xử nếu cuối cùng họ không phải chấm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138