Một thư mời giám khảo tốt giúp người được mời quyết định nhận hay không chỉ sau một lần đọc: cuộc thi là gì, mời họ vào vai nào, khối lượng bao nhiêu, lịch ra sao, quyền lợi và nghĩa vụ chính là gì, trả lời trước ngày nào. Thư càng rõ, tỷ lệ nhận lời càng cao và càng ít người rút lui giữa chừng, vì họ đã biết mình nhận việc gì.
Nhiều thư mời giám khảo hiện nay dài một trang ca ngợi cuộc thi và người được mời, nhưng không nói đợt chấm rơi vào tuần nào hay phải đọc bao nhiêu bài. Người bận sẽ gác lại để hỏi thêm, rồi quên. Bài này đưa ra bố cục bảy phần, một mẫu thư tự soạn cho cuộc thi giả định, lịch gửi và nhắc, cùng cách giữ quan hệ khi người được mời từ chối.
Trước khi viết thư: một cuộc trò chuyện ngắn
Với người chưa từng làm việc cùng, thư mời chính thức không nên là lần liên lạc đầu tiên. Một cuộc gọi hoặc tin nhắn ngắn trước đó, qua người giới thiệu nếu có, giúp hai việc. Thứ nhất, người được mời biết thư sắp đến và đọc nó với sự chú ý, thay vì để lẫn trong hộp thư. Thứ hai, ban tổ chức nắm được sơ bộ họ có rảnh trong đợt chấm không, có quan hệ gì với cộng đồng dự thi không, và có điều kiện gì đặc biệt.
Trong cuộc trò chuyện này, chỉ cần nói ba điều: cuộc thi là gì, vì sao nghĩ tới họ, khoảng thời gian chấm. Đừng đi vào thù lao hay chi tiết hợp đồng; những điều đó thuộc về văn bản, nơi cả hai bên đọc lại được. Kết thúc bằng câu hỏi họ có muốn nhận thư mời chi tiết để cân nhắc không.
Nếu người đó từ chối ngay ở bước này, bạn tiết kiệm được một vòng thư từ và có thể hỏi họ gợi ý người khác. Người làm nghề lâu năm thường biết ai trong giới đang rảnh và chấm kỹ, và một lời giới thiệu của họ giúp thư mời tiếp theo được đón nhận tốt hơn.
Bố cục bảy phần của thư mời
Thư mời chính thức, dù gửi qua thư điện tử hay văn bản có dấu, nên có đủ bảy phần theo thứ tự này. Người đọc lướt vẫn tìm thấy thông tin cần thiết.
- Lời chào và lý do mời: một đến hai câu nói vì sao chọn người này, gắn với chuyên môn cụ thể chứ không phải lời khen chung.
- Giới thiệu cuộc thi: đơn vị tổ chức, mục tiêu, đối tượng dự thi, thể loại, quy mô dự kiến.
- Vai đề nghị: thành viên ban giám khảo, trưởng ban, giám khảo vòng sơ khảo, giám khảo giải đặc biệt; kèm tên các giám khảo khác nếu đã có.
- Khối lượng và lịch: số bài ước tính, thời gian chấm mỗi bài, các mốc không thể dời như ngày họp chung khảo và lễ trao giải.
- Quyền lợi: thù lao hoặc hình thức ghi nhận, chi phí đi lại, cách thanh toán; nếu chưa chốt mức thì nói rõ sẽ gửi kèm thoả thuận.
- Nghĩa vụ chính: chấm theo tiêu chí, cam kết bảo mật, khai báo quan hệ với thí sinh, đính kèm quy chế và thể lệ.
- Hạn trả lời và đầu mối liên hệ: ngày cụ thể, người phụ trách, cách trả lời.
Phần khối lượng và lịch là phần hay bị bỏ qua nhất và cũng quan trọng nhất. Người được mời cần nó để mở lịch của mình ra đối chiếu, và nếu thiếu, họ sẽ phải hỏi lại hoặc nhận lời một cách mơ hồ.
Mẫu thư tự soạn cho một cuộc thi giả định
Dưới đây là thư mẫu do trang tự soạn cho cuộc thi viết giả định “Ký ức nghề”, do công đoàn một tập đoàn sản xuất tổ chức cho người lao động. Bạn thay các chi tiết theo cuộc thi của mình; với cuộc thi có giá trị lớn, phần quyền lợi và nghĩa vụ nên khớp với thoả thuận đã được người có chuyên môn pháp lý soát.
Kính gửi anh Nguyễn Văn A. Ban tổ chức cuộc thi viết “Ký ức nghề” trân trọng mời anh tham gia ban giám khảo vòng chung khảo. Ban tổ chức nghĩ tới anh vì những năm anh biên tập chuyên mục ký sự về người lao động, đúng thể loại mà cuộc thi hướng tới.
Cuộc thi dành cho người lao động đang làm việc tại các nhà máy của tập đoàn, nhận bài ký và tản văn về nghề, dự kiến khoảng hai trăm bài. Vòng sơ khảo do ba giám khảo khác thực hiện; vòng chung khảo gồm năm giám khảo, chấm khoảng hai mươi bài, mỗi bài từ hai nghìn đến bốn nghìn chữ.
Lịch dự kiến: nhận bài chung khảo ngày 5 tháng 3, nộp điểm trước ngày 20 tháng 3, họp chung khảo trực tiếp sáng 25 tháng 3, lễ trao giải tối 30 tháng 3. Thù lao và chi phí đi lại theo thoả thuận gửi kèm. Anh vui lòng đọc thể lệ, quy chế làm việc và bản cam kết bảo mật đính kèm; nếu nhận lời, anh ký bản cam kết và mẫu khai báo quan hệ trước ngày nhận bài.
Ban tổ chức mong nhận được trả lời của anh trước ngày 10 tháng 2. Mọi câu hỏi xin gửi chị Trần Thị B, thư ký ban giám khảo, qua thư điện tử của ban tổ chức. Trân trọng cảm ơn anh đã dành thời gian cân nhắc.
Tên người, ngày tháng và số liệu trong thư đều là giả định. Điều đáng chú ý là thư chỉ dài năm đoạn ngắn mà đủ để người được mời mở lịch ra quyết định.
Lịch gửi, nhắc và chốt
Thư mời cần gửi đủ sớm để người được mời sắp xếp, và cần một lịch nhắc nhẹ nhàng. Bảng dưới là mốc tham khảo tính ngược từ ngày bắt đầu chấm; cuộc thi lớn nên gửi sớm hơn.
| Mốc | Việc làm | Ghi chú |
|---|---|---|
| Khoảng hai tháng trước đợt chấm | Trò chuyện sơ bộ, gửi thư mời chính thức | Người nổi tiếng hoặc lịch kín nên liên hệ sớm hơn |
| Một tuần sau khi gửi | Nhắc nhẹ nếu chưa có phản hồi, hỏi có cần thêm thông tin không | Một lần nhắc, không dồn dập |
| Hạn trả lời | Chốt danh sách; liên hệ người dự bị nếu có người từ chối | Nên có sẵn danh sách dự bị |
| Sau khi nhận lời | Gửi thoả thuận, cam kết bảo mật, mẫu khai báo quan hệ | Ký xong mới công bố tên |
| Trước đợt chấm một tuần | Gửi gói tài liệu, mời họp khởi động | Xác nhận lại lịch lần cuối |
| Sau lễ trao giải | Thư cảm ơn, thanh toán, nhắc xoá bản sao bài dự thi | Kèm kết quả và cảm nhận của ban tổ chức |
Một mẹo nhỏ: đặt hạn trả lời sớm hơn thời điểm bạn thực sự cần chốt khoảng một tuần. Khoảng đệm này đủ để mời người dự bị mà không làm xáo trộn lịch chung.
Những lỗi khiến thư mời bị gác lại
Mở đầu bằng lịch sử đơn vị tổ chức. Người được mời muốn biết ngay mình được mời làm gì. Giới thiệu đơn vị nên gói trong một đến hai câu, chi tiết để ở tài liệu đính kèm.
Lời khen chung chung. “Với uy tín và kinh nghiệm dày dặn của anh chị” có thể gửi cho bất kỳ ai. Một chi tiết cụ thể về công việc của người đó cho thấy ban tổ chức thật sự biết vì sao mời họ.
Không nói khối lượng. Viết “chấm một số bài” trong khi thực tế là sáu mươi bài là cách chắc chắn nhất để giám khảo nộp phiếu trễ hoặc rút lui.
Đính kèm quá nhiều tệp không tên rõ ràng. Năm tệp có tên “tailieu1”, “final-final” làm người đọc nản. Gộp thành một hoặc hai tệp, đặt tên rõ: thể lệ, quy chế và cam kết.
Thiếu hạn trả lời. Không có hạn, người bận sẽ trả lời khi nhớ ra, và ban tổ chức không biết lúc nào nên chuyển sang người dự bị.
Khi người được mời từ chối
Lời từ chối là chuyện bình thường, nhất là với người làm nghề có tiếng. Cách ban tổ chức phản hồi lời từ chối quyết định họ có sẵn lòng nhận lời ở mùa sau hay giới thiệu người khác không. Một thư trả lời ngắn, cảm ơn họ đã dành thời gian cân nhắc, không hỏi lý do, không cố thuyết phục thêm, là đủ.
Nếu lý do từ chối là lịch, có thể đề nghị một vai nhẹ hơn, như chọn giải đặc biệt hay góp ý bảng tiêu chí trước khi công bố, nhưng chỉ một lần và để họ tự quyết. Nếu lý do là quan hệ với thí sinh, đó là lời từ chối đáng trân trọng; hãy ghi nhận và cân nhắc mời họ ở mùa mà quan hệ đó không còn.
Đừng quên cập nhật danh sách dự bị ngay khi có lời từ chối, và gửi thư mời cho người tiếp theo với cùng mức chuẩn bị như người đầu tiên. Người dự bị nhận một thư mời vội vàng, thiếu thông tin, dễ cảm thấy mình là lựa chọn thứ hai, và cảm giác đó ảnh hưởng tới tinh thần làm việc trong cả đợt chấm.
Điều chỉnh thư theo từng vai
Thư mời trưởng ban. Ngoài bảy phần chung, nên nói rõ các việc điều phối: góp ý bảng tiêu chí trước khi công bố thể lệ, chủ trì buổi chấm mẫu và buổi chung khảo, ký biên bản, đại diện ban trả lời phúc khảo. Người nhận vai này cần biết khối lượng của mình lớn hơn các thành viên khác, và nên được mời sớm nhất để kịp góp ý tiêu chí.
Thư mời giám khảo vòng sơ khảo. Nhấn mạnh số bài và hạn nộp, vì đây là vòng nặng nhất về khối lượng. Nói rõ mỗi bài có mấy lượt chấm, bài lệch điểm xử lý thế nào, để họ hiểu điểm của mình không phải là quyết định cuối cùng và yên tâm chấm theo tiêu chí.
Thư mời giám khảo dự phòng. Giải thích thẳng thắn vai dự phòng: đọc tài liệu, ký cam kết, giữ lịch trống ở những mốc nhất định, có thể không phải chấm bài nào. Ghi rõ quyền lợi trong cả hai trường hợp, được gọi vào hoặc không. Thư rõ ràng giúp người dự phòng không cảm thấy bị coi nhẹ.
Thư mời khách mời giải đặc biệt. Tách phần chấm khỏi phần truyền thông, nói rõ giải này độc lập với bảng xếp hạng chính, và liệt kê những lần xuất hiện ban tổ chức mong muốn. Thư gửi qua người quản lý nên ngắn hơn và có một trang tóm tắt riêng.
Câu hỏi thường gặp
Thư mời giám khảo nên gửi qua thư điện tử hay văn bản giấy?
Thư điện tử nhanh và đủ cho phần lớn cuộc thi doanh nghiệp, hội nhóm. Với cuộc thi do cơ quan tổ chức hoặc khi giám khảo cần văn bản để xin phép đơn vị công tác, nên gửi thêm văn bản có chữ ký và dấu. Hai bản phải giống nhau về nội dung.
Có nên ghi mức thù lao ngay trong thư mời không?
Nếu đã chốt mức chung cho mọi giám khảo cùng vai, ghi rõ giúp người được mời quyết định nhanh. Nếu mức còn tuỳ từng người, ghi rằng thoả thuận chi tiết sẽ gửi kèm sau khi họ đồng ý về nguyên tắc, và gửi trong vài ngày.
Có nên nêu tên các giám khảo khác trong thư mời không?
Nếu những người đó đã đồng ý, nêu tên giúp người được mời hình dung ban và thường tăng khả năng nhận lời. Nếu chưa ai xác nhận, không nên nêu tên người đang được mời, vì có thể khiến cả hai khó xử khi một người từ chối.
Thư mời có cần kèm thể lệ đầy đủ không?
Nên kèm, vì giám khảo cần biết luật chơi trước khi nhận lời, nhất là phần tiêu chí, quyền sử dụng bài dự thi và các trường hợp loại bài. Nếu thể lệ chưa chốt, gửi bản nháp và ghi rõ là bản nháp có thể còn điều chỉnh.
Sau cuộc thi có cần gửi thư cảm ơn không?
Có. Thư cảm ơn kèm kết quả chung, lời ghi nhận cụ thể về đóng góp của giám khảo và lời nhắc xoá bản sao bài dự thi. Đây cũng là lúc hỏi họ có góp ý gì cho mùa sau, thông tin rất quý cho ban tổ chức.
Người được mời không trả lời sau khi đã nhắc thì sao?
Sau một lần nhắc và quá hạn trả lời, nên coi như họ không tham gia và chuyển sang người dự bị, kèm một dòng lịch sự báo rằng ban tổ chức đã sắp xếp xong. Như vậy không ai bị đặt vào thế khó nếu họ trả lời muộn.